Beeld: NOS Jeugdjournaal

Nova Mulder

Redacteur

Ze lijken onschuldig. Kleurrijke video’s met pratende aardbeien, bananen en kersen die verliefd worden, vreemdgaan en drama maken alsof het een realityserie is. Maar achter die viral AI-fruitvideo’s op TikTok zit een verhaal waar steeds meer experts zich zorgen over maken. Want wat begint als luchtig scrollen, eindigt voor je het weet in een stroom aan stereotyperende en soms zelfs gewelddadige boodschappen. En ja, ook onze kinderen kijken mee.

Wat begint als grappig, wordt al snel ongemakkelijk

De trend heet onder andere “Fruit Temptation” en is duidelijk geïnspireerd op realityformats zoals Temptation Island. In de video’s krijgen stukken fruit menselijke trekjes. Een aardbei moet kiezen tussen een “arme” banaan en een “rijke” komkommer. Ze kiest voor luxe, wordt slecht behandeld en keert later huilend terug naar haar ex, die inmiddels succesvol is geworden.

Klinkt gek? Dat is het ook. Maar juist die overdreven verhaallijnen maken het verslavend om naar te kijken. En precies daar zit het probleem.

Volgens onderzoekers van onder andere de KU Leuven en de Universiteit Antwerpen spelen deze video’s keihard in op ouderwetse rolpatronen. Mannen moeten rijk en dominant zijn. Vrouwen mooi, lief en afhankelijk. Wie daar niet aan voldoet, wordt in de verhalen afgestraft.

Het algoritme doet de rest

Het zorgelijke is niet alleen de inhoud, maar vooral hoe snel je erin gezogen wordt. Eén video kijken en je feed verandert. Voor je het weet krijg je steeds extremere versies voorgeschoteld. Van simpele liefdesdrama’s tot video’s waarin geweld tegen vrouwelijke personages wordt gesuggereerd. En dat gebeurt vaak zonder dat je er bewust naar zocht.

Experts waarschuwen dat juist die herhaling impact heeft. Zeker bij jonge kijkers. Wat begint als entertainment, kan langzaam gaan voelen als “normaal”.

Niet alleen seksistisch, maar ook grensoverschrijdend

Wie nog verder in deze hoek van TikTok belandt, ziet dat het niet stopt bij stereotypering. Er duiken ook video’s op met racistische en homofobe verhaallijnen. Zo is er content waarin een “zoon” wordt gedwongen om hetero te worden via conversietherapie.

Daarnaast gaan sommige video’s nog een stap verder met scènes die geweld tegen vrouwen normaliseren. Denk aan personages die geslagen, vernederd of verlaten worden. Verpakt in vrolijke kleuren en grappige animaties, maar met een wrange ondertoon. En dat maakt het verraderlijk. Want juist doordat het eruitziet als iets luchtigs, hebben veel kijkers niet direct door wat ze eigenlijk zien.

Onderstaand een voorbeeld. De tekst gaat verder onder de video.

Waarom dit ook ons als ouders aangaat

Misschien denk je: mijn kind kijkt toch alleen maar naar dansjes en grappige filmpjes. Maar deze trend laat zien hoe snel content kan veranderen. En hoe een algoritme bepaalt wat er op het scherm van je kind verschijnt.

Organisaties die zich bezighouden met gendergelijkheid zien dat jongeren gevoeliger worden voor dit soort ideeën. Jongens en meisjes kijken anders naar elkaar. Verwachtingen over relaties worden eenzijdiger. En dat sijpelt langzaam door in hoe ze zichzelf en anderen zien. Niet omdat één filmpje dat doet. Maar omdat ze het steeds opnieuw tegenkomen.

Wat kun je hiermee als moeder

Je hoeft echt niet meteen TikTok te verbieden. Maar dit is wel zo’n moment waarop meekijken en praten belangrijker wordt dan ooit.

Vraag eens wat je kind kijkt. Lach samen om de gekke fruitverhalen, maar benoem ook wat je ziet. Waarom kiest die aardbei eigenlijk voor geld? Vind jij dat logisch? Hoe zou jij dat doen?

Juist door het bespreekbaar te maken, help je je kind om zelf na te denken. En dat is misschien wel de beste bescherming tegen alles wat er online voorbij komt.