
Beeld: Canva
Je kind dat ontploft om een verkeerde beker en bij het minste of geringste in tranen is. En jij denkt: waar komt dit toch vandaan? Veel ouders krijgen dan te horen dat dit nu eenmaal zijn temperament is. Maar dat beeld blijkt te simpel. Pedagoog Marijke Huijzer-Engbrenghof promoveert met onderzoek dat een hoop ouders hoop kan geven. Haar boodschap: het idee dat een kind “nu eenmaal zo is” klopt niet.
Temperament is geen beton
In haar promotieonderzoek keek Huijzer-Engbrenghof naar de samenhang tussen temperament, opvoeding, genetische aanleg en storend gedrag. Vooral één onderdeel sprong eruit: negatieve emotionaliteit. Dat is de neiging van een kind om heftig te reageren op frustratie of stress. Kinderen die snel boos worden of moeilijk te troosten zijn, krijgen vaak het label ‘pittig’ of ‘moeilijk’. En negatieve emotionaliteit kan later samenhangen met problemen in relaties of op werk. Best een spannende gedachte.
Maar hier komt het hoopvolle stuk: temperament blijkt veranderlijker dan lang werd gedacht. Huijzer-Engbrenghof onderzocht opvoedinterventies die bedoeld zijn om storend gedrag te verminderen. Wat bleek: niet alleen nam het storende gedrag af, ook de negatieve emotionaliteit verminderde. Met andere woorden: als gedrag verandert, kan temperament meebewegen.
En hoe zit het met genen?
Ook genetische aanleg werd onderzocht. Je zou denken: als een kind daar genetisch aanleg voor heeft, dan werkt een opvoedinterventie misschien minder goed. Maar dat bleek niet zo te zijn. Zelfs bij kinderen met genetische aanleg voor storend gedrag was de interventie effectief. Genen spelen een rol, maar zijn geen spelbreker.
En nu?
De belangrijkste boodschap is dat opvoeding ertoe doet. Zeker op jonge leeftijd. Bij jonge kinderen kun je nog veel bijsturen, voordat patronen vastroesten en je samen in een eindeloze strijd terechtkomt. Dat betekent niet dat het makkelijk is. Of dat elk gezin evenveel baat heeft bij een training. Ontwikkeling blijft altijd een samenspel tussen kind, ouder en omgeving.
Maar het idee dat je machteloos bent omdat je kind “nu eenmaal zo is”, klopt niet. Er zijn strategieën die werken. Gedrag is beïnvloedbaar. En temperament blijkt minder in beton gegoten dan we dachten.
Kind met rekenproblemen? Dit nieuwe onderzoek wijst naar een onverwachte oorzaak
PRAAT MEE MET ANDERE Mama’s in de community
Kom in contact met (aanstaande) ouders, word lid van een geboorteclub en blijf op de hoogte van de ontwikkeling van je kind.