Als boosheid groot klinkt: de boodschap achter heftige kinderwoorden

Jonge kinderen beleven hun emoties intens. Zeker bij temperamentvolle kinderen kunnen boosheid, verdriet, teleurstelling of frustratie hen volledig overspoelen. Tegelijkertijd is de woordenschat en taal nog volop in ontwikkeling. Begrip van taal (receptieve taal) loopt voor op wat je kind zelf kan zeggen (expressieve taal). Je kind voelt dus vaak veel meer dan het onder woorden kan brengen.

Grote gevoelens leiden tot grote woorden

Daarom gebruikt je kind op zo’n moment woorden die “groot” klinken. Woorden waarvan ze hebben gemerkt dat ze krachtig zijn en een sterke reactie oproepen. Kinderen nemen taal over van volwassenen, voelen de lading, maar begrijpen de betekenis nog niet. Abstracte begrippen als haat en dood kunnen ze simpelweg nog niet overzien. Die woorden passen voor hen bij de intensiteit van het gevoel, terwijl dit niet de letterlijke betekenis is van wat zij duidelijk willen maken.

Wat je kind eigenlijk zegt

Wanneer een kind roept: “Ik haat jou!”, betekent dit zelden dat het daadwerkelijk haat voelt. Wat het vaak wél bedoelt is:

· Ik voel me niet gehoord.

· Ik kan dit gevoel niet verdragen.

· Ik voel me machteloos.

En wanneer een kind zegt: “Ik wil dood!”, dan gaat het meestal niet over een doodswens. Het is eerder een uiting van:

· Dit voelt te groot voor mij.

· Ik wil dat dit stopt.

· Ik weet niet hoe ik hiermee om moet gaan.

Eigenlijk vraagt je kind hiermee om jouw hulp. Op een voor jou ongemakkelijke, of schokkende manier misschien, maar dit zijn dus pogingen om jou iets duidelijk te maken.

Ook van dit soort uitspraken kan een spiegelende werking uitgaan

Waar je zeker niet zo snel bij stil staat, is dat zulke uitspraken dieper kunnen raken, dan alleen de eerste schok. Misschien voel je je falen als moeder, als je kind zoiets zegt. Of het triggert schuldgevoel, boosheid of angst bij jou. Misschien heb je zelf geleerd dat je ‘zoiets toch echt niet kan zeggen’.

Jouw kind is echter feilloos afgestemd op de emotionele onderstroom in jullie huis. En reageert niet alleen op wat je zegt, maar vooral op wat jij van binnen voelt. Soms drukken zij – onbewust – iets uit wat in jou leeft maar geen woorden heeft gekregen.

De uitspraak gaat meestal niet letterlijk over jou. Het is niet zo dat jij je kind, of jezelf haat. Je kind gebruikt de woorden om iets te ontladen wat vanbinnen te groot voelt. Die grootsheid is er juist, omdat het ook iets aanraakt in jou: een oude pijn, een gevoel van onmacht, of de druk om het goed te doen.

Wanneer jij schrikt of fel reageert, gaat het gesprek vaak over het woord zelf (“Dat mag je niet zeggen!”) in plaats van over het gevoel eronder. Terwijl juist daar de verbinding ligt.

De uitspraken vragen van jou om meer symbolisch te kijken

Als jouw kind in boosheid ‘ik haat jou’ zegt, zou je je af kunnen vragen waar jij je op het moment druk over maakt, en misschien wel zó druk, dat je naar datgene of diegene stiekem wel wat haatgevoelens koestert (alleen is het lastig dit toe te geven, want dat ‘hoort’ natuurlijk niet).

Wanneer jouw kind in intens verdriet, ‘ik wil dood’ zegt, zou je je af kunnen vragen waar jij iets in jezelf ‘dood hebt gemaakt’, door het te negeren/af te wijzen/verstoppen, bang dat het je teveel verdriet geeft als je dit aandacht gaat geven.

Vraag jezelf dus af: Wat probeert mijn kind me duidelijk te maken, over mijzelf? Geef woorden aan het gevoel.

Wat kun je concreet doen?

In het moment kunnen je je kind helpen door:

· Te reageren op de emotie, niet op de woorden: “Je bent héél boos hè? Dit is zo moeilijk voor je dat je niet meer weet wat je eigenlijk kan zeggen.”

· Te benoemen wat je ziet, ook als je het niet precies weet: “Ik weet niet helemaal wat je voelt, maar het moet heel rot zijn.”

· Leg later rustig uit dat sommige woorden kwetsend zijn, en bied alternatieven: “Je mag zeggen dat je heel boos bent, maar ik wil niet dat je zegt dat je mij haat.”

Ga zelf op onderzoek uit naar de diepere boodschap

De belangrijkste boodschap is misschien wel deze: Als een uitspraak van de kind jou raakt, gaat dit ook over wat er vanbinnen bij jou speelt. Niet omdat zij jou willen kwetsen, maar omdat jij hun veilige plek bent, en je kind onbewust voelt dat jij je niet helemaal veilig voelt in/bij jezelf!

Lees ook

Expert Anke van der Bor: wat te doen als je kind alles spannend vindt?

En juist als je daar naar durft te kijken, onder die grote woorden, de veiligheid in jezelf (her)vindt, ontstaat echte verbinding met je kind.

Resoneert dit bij jou? Wil je graag weten hoe ook jij spiegelend kan (leren) kijken naar het gedrag van jouw kind? En daarmee liefdevol(ler) verbinden met je kind?

Weet je heel welkom! – bij het eerstvolgende GRATIS webinar ‘Wat je kind je probeert te vertellen in een boze bui’: klink op de link in de eerste opmerking bij dit bericht, voor meer info.