Beeld: Canva

Marleen

Serie Blogger

Weet je nog, toen de eerste persoon een wandeling op de maan maakte? Nou, ik ook niet, want dat gebeurde veertien jaar voor mijn geboorte. Maar deze beroemde quote van de dappere astronaut kom ik wel regelmatig tegen: That’s one small step for a man, one giant leap for mankind. Beste Neil, ik leen ‘m even van je om de taalontwikkeling van mijn zoon te beschrijven: That’s one tiny step for a human, one giant step for Tom.

Toen Tom naar de kleuterklas ging, beperkte zijn vocabulaire zich tot een paar woordjes. We waren zó blij met elke uitbreiding dat er een briefje op de koelkast hing met alle woorden die hij op dat moment meester was. Hij kreeg meerdere keren per week logopedie, maar de vorderingen waren mondjesmaat. Hij was zichtbaar in gevecht met zijn eigen lijf. Met zijn mondmotoriek, met wat zijn hersenen hem doorzonden.

De eerste paar jaar was het te overzien. Kleuters kunnen elkaar al helemaal vinden in een gezamenlijke passie voor graafmachines of hondje spelen, dus hij had genoeg sociaal contact. Maar goed, kinderen blinken niet echt uit in empathie, dus naarmate Tom wat ouder werd, begon zijn taalachterstand steeds meer op te vallen bij anderen. Het boek met plaatjes dat we voor hem hadden gemaakt, waar hij naar kon verwijzen als hij de woorden niet kon vinden, voldeed op een gegeven moment natuurlijk niet meer.

Ik vroeg het me dagelijks af: Hoe zou het zijn als andere mensen je vaak niet verstaan? Hoe zou het voelen als mensen het geduld niet hebben om jou je zin af te laten maken, terwijl je naarstig zoekt naar woorden? Hoe zou het zijn als je dol bent op kletsen en een heleboel te vertellen hebt, maar het je niet lukt om het te uiten? Tom wilde zó graag, maar het lukte hem vaak niet. Tsja, en als er moet worden samengewerkt in tweetallen, dan liever met iemand die je gewoon verstaat en die wat minder hard praat. Geldt ook voor speelafspraakjes. Dat kun je kinderen van die leeftijd ook niet kwalijk nemen. Als het even kon, zorgde ik (of een andere begeleider) voor subtitels in sociale situaties.

Een taalontwikkelingsstoornis omvat zoveel meer dan ‘een beetje gek praten’. Moeilijk kunnen communiceren is niet alleen vermoeiend en frustrerend, maar heeft ook grote invloed op de sociale context van een kind (en een volwassene). Een simpel gesprek voeren vergt dan veel geduld van beide partijen. Voor ons was het vaak de uitdaging om de summiere info die Tom ons gaf in de juiste context te plaatsen, zodat we wisten wat hij wilde vertellen.

Flash forward naar nu. Tom maakt nog steeds niet altijd volledig perfecte volzinnen, maar potverdikkie, wat is hij al ver gekomen. Wat een doorzetter. Het feit dat hij altijd en overal in is voor een gesprekje, met wie dan ook, heeft daar vast bij geholpen. Oefening baart kunst. Hij heeft zich nooit laten weerhouden door zijn beperkte vocabulaire of verstaanbaarheid. Wat een geluk dat hij dit karakter heeft ontwikkeld, waardoor hij de moed om beter te leren praten nooit heeft opgegeven. Het is zo heerlijk dat hij nu thuis kan vertellen over zijn dag en zich steeds meer zelf verbaal kan redden in sociale interacties.

‘Pas maar op, straks ga je nog terugverlangen naar die stilte,’ aldus mijn man jaren geleden. En ja, Tom kletst me inmiddels de oren van m’n kop, voorziet het liefst alle filmpjes van live mondeling commentaar en zingt graag fonetisch (en enigszins toondoof) elk liedje mee. Maar ach, dan bedenk ik toch weer even hoe níet vanzelfsprekend dat is, en hoe fijn het voor hem moet zijn om zich eindelijk steeds meer te kunnen uiten.